Türkiye’de Avukat Sayısı Patladı

Türkiye’de Avukat Sayısı Patladı: 2024’te Avukat Başına 430 Kişi Düştü!

Ankara merkezli Toplum Çalışmaları Enstitüsü’nün yayımladığı “Hukuk Fakülteleri Raporu”, son 25 yılda hızla artan hukuk fakülteleri ve avukat sayısının, hukuk eğitiminde kalite ve istihdam sorunlarını derinleştirdiğini ortaya koydu.
Ankara merkezli düşünce kuruluşu Toplum Çalışmaları Enstitüsü, Türkiye’de hukuk eğitimine ilişkin dikkat çekici veriler içeren “Hukuk Fakülteleri Raporu”nu kamuoyuyla paylaştı. Enstitü Yönetim Kurulu üyesi Vasıf İnanç Duygulu imzasını taşıyan raporda, hukuk fakültelerinin sayısındaki hızlı artışın avukat sayısına da doğrudan yansıdığı, buna karşın eğitim kalitesi ve akademik kadro dağılımında ciddi sorunlar bulunduğu vurgulandı.
Rapora göre Türkiye’de aktif ve pasif durumdakilerle birlikte hukuk fakültesi sayısı yüze yaklaştı. Halen bulunan 89 hukuk fakültesinin 67’sinin son 25 yılda kurulduğu belirtilirken, bu fakültelerin 50’sinin devlet, 39’unun ise vakıf üniversiteleri bünyesinde faaliyet gösterdiği ifade edildi.
Öğrenci sayısı arttı, kontenjanlar daraltıldı
Hukuk fakültelerindeki artış öğrenci sayılarına da yansıdı. 2013–2014 döneminde yaklaşık 55 bin olan hukuk fakültesi öğrenci sayısı, 2018–2019’da 82 bini aşarken, son yıllarda kontenjan daraltma politikalarıyla birlikte 75 bin seviyelerine geriledi. Buna rağmen son 10 yıldaki toplam artış oranı yüzde 35 olarak kayda geçti.
2023–2025 döneminde hukuk fakülteleri kontenjanlarının yüzde 34’ün üzerinde azaltıldığına dikkat çekilen raporda, devlet üniversitelerinde kontenjanların neredeyse yarı yarıya düşmesine karşın vakıf üniversitelerinde azalmanın sınırlı kalması, “hukuk eğitiminin ücretlileşmesi” tartışmalarını gündeme getirdi.
Avukat sayısı nüfus artışını geçti
Rapordaki en çarpıcı bulgulardan biri ise avukat sayısındaki hızlı yükseliş oldu. Türkiye’de 1998 yılında 36 bin olan avukat sayısı, 2024 itibarıyla 199 bini aştı. Böylece avukat sayısı 26 yılda yaklaşık beş katına çıktı. Avukat başına düşen nüfus ise son 15 yılda bin 95 kişiden 430 kişiye gerileyerek Avrupa ortalamasının altına indi.
Avrupa ülkeleriyle yapılan karşılaştırmada Türkiye, avukat başına düşen nüfus açısından Portekiz ve İspanya’nın ardından üçüncü sırada yer aldı. İncelenen 12 ülkede ortalama avukat başına düşen nüfus 679 olarak hesaplanırken, Türkiye’de bu rakam 430 oldu.
Akademik kadroda büyük dengesizlik
Raporda, öğretim üyesi sayısındaki artışa rağmen fakülteler arasında ciddi dengesizlikler olduğu da belirtildi. Türkiye genelindeki 86 hukuk fakültesinde toplam 586 profesör görev yaparken, profesörlerin yüzde 41’inin yalnızca 10 köklü fakültede toplandığı ifade edildi. Beş hukuk fakültesinde hiç profesör bulunmadığı, dokuz fakültede ise yalnızca bir profesörün görev yaptığı kaydedildi.
Enstitüden ‘kalite odaklı’ çağrı
Toplum Çalışmaları Enstitüsü, raporun sonuç bölümünde hukuk eğitiminde nicelik yerine kaliteyi esas alan yeni politikalara ihtiyaç olduğunu vurguladı. Öneriler arasında, hukuk fakülteleri için tercih barajının kademeli olarak 50 bine çekilmesi, kontenjan azaltma politikasına vakıf üniversitelerinin de dâhil edilmesi ve akademik kadrolara yönelik asgari standartlar getirilmesi yer aldı.
Raporda ayrıca, Eylül 2024’te yapılan ilk Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı (HMGS) sonuçlarının üniversiteler arasındaki eğitim kalitesi farkını ortaya koyduğu belirtilerek, sınavın ölçme ve değerlendirme ilkelerine uygun biçimde sürdürülmesinin orta ve uzun vadede olumlu sonuçlar doğuracağı ifade edildi.

Haber: Şermin Günyak